دوشنبه 21 دی 1394

خوش آمدید

   نوشته شده توسط: bita    

http://www.rsc.org/learn-chemistry/content/filerepository/RES/00/000/472/RES00000472-L.JPG
 

سلام
من بیتاهستم.
امیدوارم ازمطالب وب ما خوشتون بیاد.
 
 
.........................................................................................................................
 
 
 
قوانین وب ما:
 
 
حرف زشت نزنید.
به هم توهین نکنید.
اگرنظری درباره ی وب دارید، برای
من نامه یا درقسمت نظرات
بنویسید.خبرات وبلاگ راحتما
بخوانید.درنظرسنجی هم
شرکت کنید.
اگر از مطلبی خوشتون اومد حتما لایکش کنید.
ازهمتون بابت بازدیداز وبلاگ تشکرمیکنم. 
راستی نظرم فراموش نشه

http://s9.picofile.com/file/8277096492/20616497231806324022844146169187233121233206.jpg
http://s9.picofile.com/file/8277096950/download.jpg
http://s8.picofile.com/file/8278728734/images_1_.jpg.
.........................................................................................................

باتشکر


چهارشنبه 29 دی 1395

احتمالا در اعماق پلوتو مایع وجود دارد!

   نوشته شده توسط: bita    

بر اساس یک تحلیل جدید، اقیانوسی مایع و عمیق در سیاره کوتولۀ پلوتو، بهترین توضیح برای تصاویر انتشار یافته توسط فضاپیمای “افق های نو” ناسا محسوب می‌شود. این ایده که پلوتو اقیانوسی زیر سطحی دارد، ایده ی جدیدی نیست ولی مطالعه ی حاضر به بررسی مفصل نقش احتمالی آن در تکامل ویژگی های کلیدی می پردازد که از جملۀ آنها می توان به صحرای پهناور اسپوتنیک پلانیوم اشاره کرد.
سپوتنیک پلانیوم که یک بخش از تصویر قلبی شکل معروف را تشکیل می‌دهد، احتمالا تطابق فراوانی با محور جزرومدی پلوتو دارد. فرانسیس نیمو ، پروفسور علوم زمینی و سیاره ای در دانشگاه کالیفرنیا- سانتا کروز و نخستین نویسنده مقاله پیرامون یافته های جدید گفت: وزن اضافی باید جایی در زیر سطح مخفی شده باشد و اقیانوس راهی طبیعی برای حصول آن به شمار می‌رود. مقاله ای دیگر در خصوص همین موضوع که تحت رهبری جیمز کین از دانشگاه آریزونا قرار دارد به مسئله جهت گیری مجدد پرداخته و به شکستگی های روی سطح پلوتو بعنوان مدارکی دال بر وقوع چنین رویدادی اشاره می کند.
به مانند بسیاری دیگر از دهانه های برخوردی در منظومه شمسی، اسپوتنیک پلانیوم احتمالا در اثر برخورد شهاب سنگی بزرگ شکل گرفت و حجم عظیمی از پوسته یخی پلوتو را شکل داد. به دلیل وجود یک اقیانوس زیر سطحی، واکنش ها نسبت به این می توانست نوعی فوران آب از پوسته ی ضعیف و نازک یخی پلوتو باشد. آب چگال تر از یخ است، و همین عامل می تواند دهانه ی نسبتا عمیقی با پوسته ای از یخ در حجم فوران آب بر جای بگذارد.
نیمو افزود: در آن نقطه، هیچ جرم اضافی در اسپوتنیک پلانیوم وجود ندارد. آنچه که اتفاق می افتد، سخت تر و سردتر شدن توده یخی است و دریاچال با یخ نیتروژن پُر می شود. در واقع نیتروژن نشان از جرم اضافی دارد. محاسبات نیمو و همکارانش نشان داد که این دهانه برخوردی به لایه ای ژرف از نیتروژن نیاز دارد که ضخامتی بیش از ۴۰ کیلومتر داشته باشد. آنان دریافتند که لایه نیتروژنی با ضخامت ۷ کیلومتر در بالای اقیانوس زیر سطحی می تواند جرم کافی برای ایجاد “ناهنجاری گرانشی مثبت” سازگار با مشاهدات فراهم آورد. ما برای رسیدن به ناهنجاری گرانشی مثبت، راه های مختلفی را مورد بررسی قرار دادیم ولی هیچکدام شبیه یک اقیانوس زیر سطحی عمل نکرده‌اند.
محققی به نام داگلاس همیلتون از دانشگاه مریلند فرضیه ای دیگر مطرح نمود و نیمو هم گسترش سناریوی اقیانوس زیر سطحی را در دستور کار خویش قرار داد. سناریوی فوق با آنچه که در ماه قمر زمین رخ داده، مطابقت دارد، جایی که ناهنجاری های گرانشی مثبت در دهانه های بزرگ این قمر مورد اندازه گیری و بررسی قرار گرفته اند. به جای اقیانوس زیر سطحی، ماده ی گوشتی چگال و متراکم زیر پوسته ی ماه فشاری بر پوسته نازک دهانه وارد آورده است. سپس، جریان گدازه ها بر دهانه ها هجوم آورده و حجم اضافی را بر جای گذاشتند.
اما در اینجا دهانه های روی سطح یخی پلوتو از نیتروژن ِ منجمد پُر شده اند. مقدار زیادی نیتروژن در اتمسفر پلوتو نیز وجود دارد که یا ترجیحاً در این دهانه های تحتانی یخ می بندد یا در نواحی پیرامون آنها دچار انجماد می شوند و سپس در قالب یخچال جاری می گردند. تصاویر بدست آمده از فضاپیمای افق های نو نشان می دهد که یخچال های نیتروژنی در خارج از دامنه کوهستانی پیرامون اسپوتنیک پلانیوم جریان می یابند. اجرام بزرگتری در کمربند کویپر وجود دارد که به لحاظ اندازه و چگالی به پلوتو شباهت دارند. این اجرام شاید جالب توجه باشند، اما گلوله‌های برفی منجمد نیستند. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریه ی Nature منتشر شده است.


برچسب ها: پلوتو ، سیاره ها ، وب علمی ،

دوشنبه 13 دی 1395

سه اشتباه بزرگ قبل از ورزش!

   نوشته شده توسط: bita    

اگاهی ینقدر مشتاق ورزش هستیم که بدون گرم کردن، مستقیم به سراغش می رویم. شاید گرم کردن به نظر خسته کننده بیاید و ممکن است آن را زمانی مهم ببینید که می توانست به کالری و چربی سوزی بگذرد. بنابراین شاید تعجب کنید اگر بدانید در طول گرم کردن نیز چربی سوزی می کنید.

اگر تا به حال در منطقه ای سردسیر زندگی نکرده باشید هرگز اهمیت گرم کردن ماشین قبل از به راه انداختنش را نمی دانید. آنهایی که در چنین شرایطی بوده اند می توانند بگویند این کار چقدر مهم است. شاید بیرون، دمای هوا زیر صفر باشد اما تنها با چند دقیقه گرم کردن ماشین بسیار راحت تر و روان تر حرکت می کند. احتمال رسیدن به مقصد بسیار بالاتر می رود و آنهایی هم که داخل ماشین هستند خوشحال ترند. همین مورد برای بدنمان هم صدق می کند. گرم کردن قبل از ورزش ضروری است. گرم کردن نه تنها باعث می شود ورزشی بی خطر داشته باشید بلکه تاثیرش را نیز افزایش می دهد. گرم کردن درست و برنامه ریزی شده وقت تلف کردن نیست. بیایید نگاهی داشته باشیم به شایع ترین اشتباهاتی که افراد هنگام گرم کردن برای ورزش انجام می دهند.

مشکل شماره یک: جا انداختن کلی گرم کردن

گاهی اینقدر مشتاق ورزش هستیم که بدون گرم کردن، مستقیم به سراغش می رویم. شاید گرم کردن به نظر خسته کننده بیاید و ممکن است آن را زمانی مهم ببینید که می توانست به کالری و چربی سوزی بگذرد. بنابراین شاید تعجب کنید اگر بدانید در طول گرم کردن نیز چربی سوزی می کنید. البته نه به اندازه ای که هنگام ورزش می سوزانید. جدای خاصیت چربی سوزی، دلایل فراوانی وجود دارد که چرا چربی سوزی وقت تلف کردن نیست!

به تمام مزایای گرم کردن قبل از ورزش نگاهی داشته باشیم:

به تحرک در آوردن مفاصل
فعال و آماده کردن عضلات
پیشگیری از آسیب دیدگی در طول ورزش
بهبود جریان و گردش خون بهتر
از نظر روانی آماده ورزشتان می کند

مشکل شماره دو: کشش استاتیک

کشش ایستا، یا نگه داشتن کشش ایده ای عالی برای پایان ورزشتان است. این نوع کشش قبل از تمرین هیچ مزیتی برایتان ندارد حتی برخی تحقیقات نشان داده اند این نوع کشش برای عملکرد ورزشکار مضر است. وقتی ورزشتان را به پایان می رسانید آن زمان است که می توانید چند حرکت کششی را انجام دهید و هر کدام از این حرکات را ۳۰ تا ۶۰ ثانیه ادامه دهید ( به عبارت دیگر کشش های ۱۰ ثانیه ای که بسیاری از ما انجام می دهیم اصلا به حساب نمی آید ).

مشکل شماره سه: کشش بالستیک

متاسفانه به خاطر اشتباه برخی مربیان ورزشی، این نوع کشش به یکی از روتین های گرم کردن قبل از تمرین تبدیل شده است. کشش بالستیک شامل جهش های سریع به حالت کشش است زمانی که عضله به اندازه کافی برای وارد شدن به آن استراحت نکرده. در واقع از یک حالت کشش به طرف داخل و خارج می جهید و با هر جهش سعی می کنید دامنه حرکت را افزایش دهید. انجام این نوع کشش قبل از تمرین بی فایده است و حتی می تواند باعث آسیب دیدگی شود.

راه حل: گرم کردن دینامیک

به واسطه علم ورزش، ما می دانیم بهترین نوع گرم کردن گرم کردن دینامیک یا پویا است. گرم کردن دینامیک یعنی حرکت دادن مفاصل از طریق دامنه حرکتشان، فعال کردن عضلات و حرکت دادنش در تمام سطوح حرکتی. قبل از شروع ورزشی با شدت بالا، بسیار مهم است که یک گرم کردن دینامیک برای کل بدن انجام دهید. مدت زمان این گرم کردن معمولا ۵ تا ۱۰ دقیقه است.

گرم کردن دینامیک ۷ دقیقه ای پیشنهادی ما

در ادامه می خواهیم هفت حرکت را به شما آموزش دهیم تا به کمک آنها عضلات، تاندون ها و مفاصل خود را برای ورزشی که در پیش دارید آماده کنید. بعلاوه با انجام تمام این حرکات کغز خود را نیز بیدار می کنید و ورزش خود را با سلامت ذهنی بهبود یافته آغاز خواهید کرد.

بایستید و پاها را به عرض ران ها باز کنید و دست ها را در دو سمت بدن خود صاف بکشید. دست ها را آرام به طرف جلو بیاورید به مرور با حرکت دست یک دایره رسم کنید. بعد از یک دقیقه جهت چرخش دست ها را تغییر دهید. در تمام طول انجام تمرین ران ها را منقبض نگه دارید.

برای شروع پاها را به عرض ران ها باز کنید و دست ها را در دوسمت بکشید یا روی ران ها قرار دهید. زانوی راست را بلند کنید و به طرف داخل بیاوریدش سپس به طرف خارج بدن ببریدش، مانند اینکه پای خود را از روی یک مانع عبور می دهید. همین کار را با پای چپ نیز باید تکرار کنید. بعد از ۱۰ تا ۱۲ مرتبه تکرار جهت را عوض کنید و با پای دیگر انجامش دهید.

برای شروع کف دست ها را روی زمین قرار دهید و به عرض شانه ها بازش کنید، ران ها بالا باشند و پاها نیز پشت سرتان و در حالی که به عرض ران ها از هم فاصله دارند روی زمین قرار بگیرد. دست ها را باز نگه دارید، به طرف زمین فشارشان دهید تا قفسه سینه را به طرف ران ها حرکت دهید. پاشنه پاها را یکی پس از دیگری آرام و برای ۳۰ ثانیه تا یک دقیقه به طرف زمین فشار دهید.

بایتسید و پاها را به عرض ران ها باز کنید، عضلات شکم را منقبض کنید و دست ها در دو سمت قرار بگیرد. دست راست را بالای سر برسانید در حالی که دست چپ را به طرف پایین ران سر می دهید به سمت چپ خم شوید. مطمئن شوید که پای راست را محکم به طرف پایین فشار می دهید. به مرکز بازگردید و حرکت را برای سمت راست تکرار کنید.

بایستید و پاها را به هم بچسبانید و دست ها را نیز در حالی که آرنج ها خم هستند جلوی قفسه سینه بگیرید. همزمان با پای راست یک گام به طرف راست بردارید و به حالت اسکوات بنشینید. حالا برای رفتن به حالت ایستاده پای چپ را به طرف پای راست بکشید و بلند شوید. چمدین مرتبه رفتن به سمت راست را تکرار کنید. حالا پای خود را تغییر دهید با پای چپ یک گام به طرف چپ بردارید و به حالت اسکوات پیین بروید و برای بلند شدن نیز پای راست را به طرف پای چپ بکشید.

بایتسید و پاها را ۱۵ سانت از هم فاصله دهید و دست ها نیز بالا باشد. پای راست را یک گام به عقب ببرید، ران راست را پایین ببرید و در همین زمین دست ها را به دو سمت باز کنید. در حالی که دست ها را بالا می برید پای راست را که به عقب بردید به طرف جلو برگردانید. سپس همین حرکت را با پای چپ تکرار کنید. ۱۲ مرتبه به همین شکل ادامه دهید.

رو به پشت دراز بکشید و پاها را به عرض ران ها باز کنید، دست ها را نیز در دو سمت خود روی زمین قرار دهید. در حالی که ران های خود را بالا می برید عضلات باسن و شکم خود را منقبض کنید. به آرامی کمر را به طرف پایین بازگردانید و دوباره تکرار نمایید. ۱۰ مرتبه ران ها را بالا و پایین بیاورید. سر و گردن خود را در حالت استراحت قرار دهید.

بعد از انجام این تمرین گرم کردن می توانید با عضلات، مفاصل و ذهنیتی متمرکز به سراغ ورزشتان بروید و مطمئن باشید که آسیبی نخواهید دید.


جمعه 3 دی 1395

تاثیر مس در بدن

   نوشته شده توسط: bita    

مس به عنوان یک عنصر کمیاب نقش بسزایی در سلامت انسان دارد، اما افزایش آن در بدن موجب تجمع در بافت ها و بروز انواع بیماری ها می شود.

علی اصغر مشتاقی رییس انجمن عناصر کمیاب روز سه شنبه در همایش عناصر کمیاب در دانشگاه تربیت مدرس، در خصوص اهمیت این عناصر گفت: تمام واکنش های شیمیایی در بدن مدیون این عناصر از جمله مس است.
وی افزود: عناصر به چند دسته تقسیم می شوند، دسته اول پروتئین ها، کلسیم، فسفر و منیزیم و دسته دیگر عناصر کمیاب مانند آهن، مس و روی هستند. 
وی اظهار کرد: مس در بدن به عنوان یک عنصر ضروری شناخته شده است، در ساختمان آن انواع آنزیم ها وجود دارد که در بافت ها ذخیره می شود، مهمترین بافتی که مس در آن ذخیره می شود، کلیه و کبد است.
مشتاقی ادامه داد: در مکانیزم جذب عناصر مختلف در بدن سلول های روده نقش بسزایی دارند، عناصر علاوه بر جذب روده ای از طریق پوست و استنشاق هم وارد بدن می شوند، همچنین آنزیم های مختلف هم در جذب عناصر نقش دارند که مهمترین آن آلبومین است که وظیفه حمل و نقل مس در خون را به عهده دارد.
وی افزود: مس به عنوان یک عنصر ضروری وقتی وارد بدن می شود روی فعالیت بسیاری از آنزیم ها تاثیر می گذارد، اما اگر نتواند به درستی وارد این چرخه شود در سلول ها تجمع می یابد و موجب تخریب سلول های کبدی و بروز بیماری 'ویلسون' (تجمع مس) می شود، در واقع مهمترین بافتی که سبب تجمع مس می شود، بافت کبدی است.
وی گفت: ویلسون بیماری خطرناکی است و هیچ علائمی ندارد و بیشتر در افرادی که ازدواج فامیلی انجام می دهند این بیماری بروز می کند، بر اساس آمار جهانی از هر 100 بیماری که به تشخیص پزشک برای اندازه گیری مس به آزمایشگاه مراجعه می کنند، 33 درصد به ویلسون مبتلا هستند که در نقاط مختلف ایران هم این بیماری دیده می شود.
رییس انجمن عناصر کمیاب تاکید کرد: اگر در خانواده ای فردی به بیماری تجمع مس مبتلا شود، حتما باید دیگر اعضا نیز مورد آزمایش و اندازه گیری میزان مس در بدن قرار گیرند، مبتلایان به ویلسون به ناراحتی های کبدی و عصبی نیز مبتلا می شوند.
وی گفت: عضو دیگری که در نتیجه ابتلا به این بیماری آسیب می بیند کلیه است، وقتی که مس در بدن آزاد شود از طریق کلیه ها دفع می شود که در این صورت به بافت های کلیه آسیب وارد می کند، روی استخوان، بخش هایی از قلب و غدد مختلف نیز تاثیر سوء می گذارد. 
مشتاقی افزود: ویلسون به بیماری دهه دوم زندگی معروف است، یعنی اگر در دهه اول درمان نشود، دیگر فرد مبتلا به دهه دوم زندگی خود نمی رسد، روش درمان آن از دو طریق دور نگه داشتن مس از بدن و مصرف دارو انجام می شود.
وی به یکی از علائم بالینی این بیماری اشاره کرد و گفت: در اطراف مردمک چشم فرد مبتلا به ویلسون مس رسوب می کند که در این صورت حلقه ای آبی رنگ به وجود می آید، همچنین مس در هسته های مغز حرکت می کند و موجب عقب افتادگی مغزی می شود.
مشتاقی با بیان این که درصد وقوع بیماری ویلسون در دنیا زیاد است، افزود: بیماری دیگری نیز وجود دارد که موجب اختلال در جذب مس در روده می شود، اگر مس وارد جریان خون نشود، تمام سنتز آنزیم های مختلف دچار اختلال می شود.
وی ادامه داد: یکی از علائم این بیماری موهای افراد است که در این حالت به صورت مجعد و براق در می آید، همچنین پایین آمدن درجه حرارت بدن، حمله قلبی، به هم خوردن تعادل و ضعف از دیگر علائم این بیماری است که بهترین روش درمان آن تزریق مس به زیر پوست این افراد است.
رییس انجمن عناصر کمیاب گفت: آمار دقیقی از ابتلا به بیماری ویلسون در کشور وجود ندارد اما بررسی ها نشان می دهد که افراد زیادی در کشور مبتلا هستند و بیشترین علت آن ازدواج های فامیلی است.
همچنین ساجدی دبیر کنگره عناصر کمیاب در آغاز مراسم گفت: این همایش با هدف گردهمایی و همفکری محققان شاخه های مختلف این بخش و ارائه جدیدترین دستاوردها با همکاری دانشگاه تربیت مدرس و انجمن عناصر کمیاب برگزار می شود.
وی افزود: اهمیت عناصر کمیاب در زمینه های مختلف محیط زیستی شامل مولفه های آب، هوا، خاک، محصولات کشاورزی و سلامتی انسان است که در این همایش تلاش می شود تمام این محورها مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
دانشیار گروه بیوشیمی دانشکده علوم زیستی دانشگاه تربیت مدرس ادامه داد: بعد از اعلام فراخوان 300 مقاله به دبیرخانه همایش ارسال شد که بعد از داوری 280 مقاله برای ارائه در همایش انتخاب شد که از این تعداد 30 مقاله به صورت سخنرانی و 250 مقاله به صورت پوستر ارائه می شود.
وی اظهار کرد: همچنین حدود 10 شرکت مرتبط در بخش نمایشگاهی این همایش حضور دارند و آخرین دستاوردهای خود را به نمایش می گذارند.
پنجمین کنگره عناصر کمیاب از 30 آذر تا دوم دی ماه با حضور اساتید، صاحبنظران، دانشجویان و علاقمندان حوزه علوم زیستی در سالن اجتماعات جابربن حیان دانشگاه تربیت مدرس برپا است.


جمعه 3 دی 1395

درخشان ترین ستاره ی اسمان شب

   نوشته شده توسط: bita    نوع مطلب :

ستاره ابط الجوزا یا آلفای شکارچی با نزدیک شدن به پایان عمر خود چندین برابر اندازه اصلی‌اش بزرگتر شده است.

ابط الجوزا نهمین ستاره درخشان آسمان شب با دوره‌ای چندصدروزه است که قطر آن در حدود یک میلیارد و 600 میلیون کیلومتر، یعنی تقریباً بیش از 1100 برابر قطر خورشید است. برای مقایسه باید گفت که قطر خورشید یک میلیون و 300 هزار کیلومتر است.

این ستاره به قدری بزرگ است که اگر به جای خورشید در مرکز منظومه خورشیدی قرار گیرد، تا نزدیک مدار سیارک‌ها را اشغال می‌کند. ابط‌الجوزا پس از خورشید دومین قطر ظاهری بزرگ را دارد.

غول مذکور در آینده با یک انفجار ابرنواختری به یک ستاره نوترونی یا شاید یک سیاهچاله تبدیل خواهد شد. البته طول عمر آن ممکن است تا حدود ۵۰ هزار سال دیگر ادامه یابد. در صورت انفجار، روشنی آن پس از انفجار قابل مقایسه با ماه شب چهارده خواهد بود.

محققان شواهد جدیدی پیدا کرده‌اند که بر اساس آن‌ها، ابط الجوزا احتمالاً در گذشته دارای یک ستاره همسایه بوده که در نهایت آن را حین رشد، بلعیده است.

سرنخ گذشته این ستاره اسرارآمیز زمانی به دست آمد که گروهی از محققان برای نخستین بار از برنامه مدل‌سازی رایانه‌ای MESA برای طراحی مدلی از چرخش این ستاره استفاده کردند.

این ستاره 150 برابر سریع‌تر از همه ستاره‌های تنهای شناخته‌شده دیگر به دور خود می‌چرخد. یکی از دلایل احتمالی آن می‌تواند این باشد که ابط‌ الجوزا در گذشته از یک همسایه به اندازه خورشید برخوردار بوده که در نهایت توسط ستاره مذکور بلعیده شده است.

محققان بر این باورند که ادغام این ستاره کوچکتر در ابط الجوزا باعث انتقال حرکت زاویه‌ای مدار آن به لایه‌های بیرونی این غول قرمزرنگ شده و سرعت آن را تشدید کرده است.

وجود ماده‌ای که بنظر می‌رسد در پی بلعیده شدن ستاره دوم در فضا منتشر شده، شواهد کافی را برای این فرضیه در اختیار دانشمندان قرار داده است. ستاره‌شناسان امیدوارند با بررسی سطح ستاره بتوانند شواهد بیشتری از این رویداد پیدا کنند.

جزئیات این تحقیق در مجله انجمن سلطنتی نجوم منتشر شده است.



جمعه 3 دی 1395

خوارزمی

   نوشته شده توسط: bita    

خوارزمی ابو جعفر محمد بن موسی از دانشمندان بزرگ ریاضی و نجوم می‌باشد از زندگی خوارزمی چندان اطلاع قابل اعتمادی در دست نیست الا اینکه وی در حدود سال 780 میلادی در خوارزم(خیوه کنونی) متولد شد شهرت علمی وی مربوط به کارهایی است که در ریاضیات مخصوصا‌ در رشته جبر انجام داده بطوری که هیچ یک از ریاضیدانان قرون وسطی مانند وی در فکر ریاضی تأثیر نداشته‌اند. اجداد خوارزمی احتمالا اهل خوارزم بودند ولی خودش احتمالا از قطر بولی ناحیه‌ای نزدیک بغداد بود. به هنگام خلافت مامون عضو دارالحکمه که مجمعی از دانشمندان در بغداد به سرپرستی مأمون بود، گردید.خوارزمی کارهای دیونانتوس را در رشته جبر دنبال کرد و به بسط آن پرداخت خود نیز کتابی در این رشته نوشت. الجبر و المقابله که به مأمون تقدیم شده کتابی است درباره ریاضیات مقدماتی و شاید نخستین کتاب جبری باشد که به عربی نوشته شده است. دانش پژوهان بر سر اینکه چه مقدار از محتوای کتاب از منابع یونانی و هندی و عبری گرفته شده است اختلاف نظر دارند. معمولا در حل معادلات دو عمل معمول است، خوارزمی این دو را تنقیح و تدوین کرد و از این راه به وارد ساختن جبر به مرحله علمی کمک شایانی انجام داد. اثر ریاضی دیگری که چندی پس از جبر نوشته شد، رساله‌ای است مقدماتی در حساب که ارقام هندی (یا به غلط ارقام عربی) در آن بکار رفته بود و نخستین کتابی بود که نظام ارزش مکانی را (که آن نیز از هند بود) به نحوی اصولی و منظم شرح می‌داد.اثر دیگری که به مأمون تقدیم شد زیج السند هند بود، مکه نخستین اثر اختر شناسی عربی است که به صورت کامل بر جای مانده و شکل جداول آن از جداول بطلمیوس تأثیر پذیرفته است. کتاب صورت الارض که اثری است در زمینه جغرافیا اندک زمانی بعد از سال 195 196 نوشته شده است و تقریبا فهرست طولها و عرضهای همه شهرهای بزرگ و اماکن را شامل می‌شود این اثر که احتمالاٌ مبتنی بر نقشه جهان نمای مأمون است (که شاید خود خوارزمی هم در تهیه آن کار کرده باشد)، به نوبه خود مبتنی بر جغرافیای بطلمیوسی بود این کتاب از بعضی جهات دقیق‌تر از اثر بطلمیوس بود، خاصه در قلمرو اسلام. تنها اثر دیگری که بر جای مانده است رساله کوتاهی است درباره تقویم یهود. خوارزمی دو کتاب نیز درباره استرلاب نوشت.آثار علمی خوارزمی از حیث تعداد کم ولی از نفوذ بی بدیل برخوردارند، زیرا که مدخلی بر علوم یونانی و هندی فراهم آورده‌اند. بخشی از جبر دوبار در قرن ششم و دوازدهم به لاتین ترجمه شد و نفوذی عمده بر جبر قرون وسطایی داشت. رساله خوارزمی درباره ارقام هندی پس از آنکه در قرن دوازدهم به لاتین ترجمه و منتشر شد، بزرگترین تأثیر را بخشید. نام خوارزمی مترادف شد با هر کتابی که درباره حساب جدید نوشته می‌شد (و از اینجا است اصطلاح جدید الگوریتم به معنی قاعده محاسبه کتاب جبر و مقابله خوارزمی که به عنوان الجبرا به لاتین ترجمه گردید باعث شد که همین کلمه در زبانهای اروپایی به معنای جبر بکار رود. نام خوارزمی هم در ترجمه به جای الخوارزمی به صورت الگوریتمی تصنیف گردید و الفاظ آلگوریسم و نظایر آنها در زبانهای اروپایی که به معنی فن محاسبه ارقام یا علامات دیگر است مشتق از آن می‌باشد. کتاب جبر خوارزمی قرنها در اروپا مأخذ و مرجع دانشمندان و محققین بوده و یوهانس هیسپالنسیس و گراردوس کرموننسیس و رابرت چستری در قرن دوازدهم هر یک از آن را به زبان لاتین ترجمه کردند. نفوذ کتاب زیج السند چندان زیاد نبود، اما نخستین اثر از این گونه بود که به صورت ترجمه لاتین به همت آدلاردباثی در قرن دوازدهم به غرب رسید. جداول طلیطلی (تولدویی) یکجا قرار گرفتند و به توسط ژرار کرمونایی در اواخر قرن یازدهم به لاتین ترجمه شدند، از مقبولیت گسترده‌تری در غرب برخوردار شدند و دست کم یکصد سال بسیار متداول بودند. از کارهای دیگر خوارزمی تهیه اطلسی از نقشه آسمان و زمین و همچنین اصلاح نقشه‌های جغرافیایی بطلمیوس بود. جغرافیای وی تا اواخر قرن نوزدهم در اروپا ناشناخته ماند، دیگر از کتب مهم خوارزمی کتاب مفاتیح العلوم است که کتاب مهم و ارزنده‌ای است. خوارزمی در حدود سال 848 میلادی مطابق با 232 هجری قمری در گذشت.


جمعه 3 دی 1395

ابوریحان بیرونی

   نوشته شده توسط: bita    

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی از دانشمندان بزرگ ایران در علوم حکمت و اختر شناسی و ریاضیات و تاریخ و جغرافیا مقام شامخ داشت، در سال 326 هچری قمری در حوالی خوارزم متولد شده و از این جهت به بیرونی یعنی خارج خوارزم معروف شده. هیچ اطلاعی در باره اصل و نسب و دوره کودکی بیرونی در دست نیست. نزد ابو نصر منصور علم آموخت در 17 سالگی از حلقه ای که نیم درجه به نیم درجه مدرج شده بود، استفاده کرد تا ارتفاع خورشیدی نصف النهار رادرکاث رصد کند، و بدین ترتیب عرض جغرافیایی زمینی آن را استنتاج نماید چهار سال بعد برای اجرای یک رشته از این تشخیص ها نقشه هایی کشید و حلقه ای به قطر 15 ذراع تهیه کرد. در 9 خرداد 376 بیرونی ماه گرفتگی(خسوفی)رادرکاث رصد کرد و قبلاٌ با ابوالوفا ترتیبی داده شده بود که او نیز در همان زمان همین رویداد را از بغداد رصد کن. اختلاف زمانی که از این طرق حاصل شد به آنان امکان داد که اختلاف طول جغرافیایی میان دو ایستگاه را حساب کنند وی همچنین با ابن سینا فیلسوف برجسته و پزشک بخارایی به مکاتبات تندی در باره ماهیت و انتقال گرما و نور پرداخت در دربار مامون خوارزمشاهی قرب و منزلت عظیم داشته چند سال هم در دربار شمس المعالی قابوس بن وشمگیر به سر برده، در حدود سال 404 هجری قمری به خوارزم مراجعت کرده، موقعی که سلطان محمود غزنوی خوارزم را گرفت در صدد قتل او برآمد و به شفاعت درباریان از کشتن وی در گذشت و او را در سال 408 هجری با خود به غزنه برد در سفر محمود به هندوستان، ابوریحان همراه او بود و در آنجا با حکما و علماء هند معاشرت کرد و زبان سانسکریت را آموخت ومواد لازمه برای تالیف کتاب خود موسوم به تحقیق ماللهند جمع‌آوری کرد. بیرونی به نقاط مختلف هندوستان سفر کرد و در آنها اقامت گزید و عرض جغرافیایی حدود 11 شهر هند را تعیین نمود خود بیرونی می نویسد که در زمانی که در قلعه نندنه به سر می برد، از کوهی در مجاورت آن به منظور تخمین زدن قطر زمین استفاده کرد. نیز روشن است که او زمان زیادی را در غزنه گذرانده است تعداد زیاد رصدهای ثبت شده ای که به توسط او در آنجا صورت گرفته است با رشته ای از گذرهای خورشید به نصف النهار شامل انقلاب تابستانی سال 398 آغاز می شود و ماه گرفتگی روز 30 شهریور همان سال را نیز در بر دارد. او به رصد اعتدالین و انقلابین در غزنه ادامه داد که آخرین آنها انقلاب زمستانی سال 400 بود. بیرونی تالیفات بسیار در نجوم و هیات و منطق و حکمت دارد از جمله تالیفات او قانون مسعودی است در نجوم و جغرافیا که به نامه سلطان مسعود غزنوی نوشته، دیگر کتاب آثار الباقیه عن القرون الخالیه در تاریخ آداب و عادات ملل و پاره ای مسائل ریاضی و نجومی که در حدود سال 390 هجری به نام شمس المعالی قابوس بن وشمگیر تالیف کرده این کتاب را مستشرق معروف آلمانی زاخائو در سال 1878 میلادی دررلیپزیک ترجمه وچاپ کرده و مقدمه ای بر آن نوشته است. دیگر کتاب ماللهند من مقوله فی العقل اومر ذوله در باره علوم و عقاید و آداب هندیها که آن را هم پروفسور زاخائو ترجمه کرده و در لندن چاپ شده است دیگر التفهیم فی اوائل صناعه التنجیم در علم هیات و نجوم و هندسه. بیرونی هنگامی که شصت و سه ساله بود کتابنامه ای از آثار محمد بن زکریای رازی پزشک تهیه نمود و فهرستی از آثار خود را ضمیمه آن کرد این فهرست به 113 عنوان سر می زند که بعضی از آنها بر حسب موضوع گه گاه با اشاره کوتاهی به فهرست مندرجات آنها تنظیم شده اند این فهرست ناقص است زیرا بیرونی دست کم 14 سال پس از تنظیم آن زنده بود و تا لحظه مرگ نیز کار می کرد به علاوه 7 اثر دیگر او موجود است و از تعداد فراوان دیگری هم نام برده شده است. تقریباٌ‌ چهار پنجم آثار او از بین رفته اند بی آن که امیدی به بازیافت آنها باشد از آنچه بر جای مانده در حدود نیمی به چاپ رسیده است. علایق بیرونی بسیار گسترده و ژرف بود و او تقریباٌ‌ در همه شعبه های علومی که در زمان وی شناخته شده بودند سخت کار می کرد وی از فلسفه و رشته های نظری نیز بی اطلاع نبود اما گرایش او به شدت به سوی مطالعه پدیده های قابل مشاهده در طبیعت و در انسان معطوف بود.

 


جمعه 3 دی 1395

خیام

   نوشته شده توسط: bita    

امام غیاث الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری یکی از حکما و ریاضی دانان و شاعران بزرگ ایران در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم است. سال ولادت او دقیقاً مشخص نیست. او در شهر نیشابور به دنیا آمد. به این علت به او خیام می گفتند که پدرش به شغل خیمه دوزی مشغول بوده است. او از بزرگترین دانشمندان عصر خود به حساب می آمد و دارای هوشی فوق العاده بوده و حافظه ای نیرومند و قوی داشت. در دوران جوانی خود به فراگیری علم و دانش پرداخته به طوری که در فلسفه، نجوم و ریاضی به مقامات بلندی رسید و در علم طب نیز مهارت داشته به طوری که گفته شده او سلطان سنجر را که در زمان کودکی به مرض آبله گرفتار شده بود معالجه کرد. مقام و شهرت بوده است و معاصران او همه وی را به لقب های بزرگی مانند امام، فیلسوف و حجة الحق ستوده اند. او در زمان دولت سلجوقیان زندگی می کرد که قلمرو حکومت آنان از خراسان گرفته تا کرمان، ری، آذربایجان و کشورهای روم، عراق و یمن و فارس را شامل می شد.

خیام منجم بود و تقویم امروز ایرانی، حاصل محاسباتی است که او و عده ای از دانشمندانی دیگر، در زمان جلال الدین ملک شاه سلجوقی انجام دادند و به نام وی تقویم جلالی خوانده می شود. خیام در باب چگونگی محاسبات نجومی خود رساله ای نیز نوشته است. وی علاوه بر ریاضی و نجوم، متبحر در فلسفه، تاریخ جهان،زبانشناسی و فقه نیز بود. علوم و فلسفه یونان را تدریس می کرد و دانشجویان را به ورزش جسمانی و پرورش نفس تشویق می کرد. از همین رو، بسیاری از صوفیان و عارفان زمان، او را به خود نزدیک می یافته اند.

شعر خیام، در قالب رباعی، شعری کوتاه، ساده و بدون هنرنمایی های فضل فروشانه و در عین حال حاوی معانی عمیق فلسفی و حاصل اندیشه آگاهانه متفکری بزرگ در مقابل اسرار عظیم آفرینش است. تعداد واقعی رباعیات خیام را حدود هفتاد دانسته اند، حال آن که بیش از چند هزار رباعی به او نسبت داده می شود. در دنیای ادب و هنر بیرون از مرزها، خاصه در جهان انگلیسی زبان، خیام معروف ترین شاعر ایرانی است که شهرتش از محافل علمی و ادبی بسیار فراتر رفته است. 


پنجشنبه 25 آذر 1395

زلزله یا زمین لرزه

   نوشته شده توسط: bita    نوع مطلب :

زمین لرزش ناگهانی پوسته جامد زمین است که هر از چند گاهی در نواحی که بر روی بند زلزله خیز قرار دارند رخ می‌دهد. این پدیده طبیعی دارای خصوصیات و وی‍ژگیهای منحصر به فردی است، که آگاهی از پدیده‌های همراه زلزله ، شناخت گسلها و انواع آن در تعیین الگوی لرزه زمین ساخت و رژیم لرزه خیزی مناطق مختلف دارای اهمیت است. 

لرزش ناگهانی پوسته‌های جامد زمین ، زلزله یا زمین لرزه نامیده می‌شود. دلیل اصلی وقوع زلزله را می‌توان افزایش فشار بیش  از حد داخل سنگها و طبقات درونی زمین بیان نمود. این فشار به حدی است که در سنگ گسستگی بوجود می‌آید و دو قطعه سنگ در امتداد سطح شکستگی نسبت به یکدیگر حرکت می‌کنند. به سطح شکستگی که توأم با جابجایی است، گسل گفته می‌شود. وقتی که سنگ شکسته می‌شود، مقدار انرژی که در زمان طولانی در برابر شکستگی حالتهای مختلفی را برای آزادسازی انر‍ژی نهفته شده بوجود می‌آورد.

بطوری که در ابتدا فشار و نیروهای درونی ممکن است باعث ایجاد یکسری لرزه‌های خفیف و کوچک در سنگها شود که پیش لرزه نامیده می‌شود. بعد از اینکه فشار درونی بر مقاومت سنگها غلبه کرد انرژی نهفته آزاد می‌گردد و زمین لرزه اصلی رخ می‌دهد، البته نباید از اثر لرزشهای کوچکی که بعد از زمین لرزه اصلی نیز اتفاق می‌افتد و به نام پس لرزه معروف هستند، چشم پوشی کرد. لرزه ، پیش لرزه ، لرزه اصلی و پس لرزه مجموعا یک زمین لرزه را نشان می‌دهند.

باید توجه داشت که تمام زلزله‌ها با پیش لرزه‌ها همراه نیست و همچنین پیش لرزه را نمی‌توان مقدمه وقوع یک زلزله بزرگ دانست، زیرا در بسیاری از موارد یک زلزله مخرب خود یک پیش لرزه فوق العاده مخربی بوده است که در تعقیب آن اتفاق افتاده است. همچنین در بسیاری از زمین لرزه‌ها زلزله اصلی بدون هیچ لرزه قبلی و یکباره اتفاق می‌افتند، زلزله‌هایی هم در اثر عوامل دیگر مثل ریزشها (مثلا ریزش سقف بخارهای آهکی و زمین لغزشها) و یا در بعضی موارد فعالیتهای آتشفشانی نیز بوجود می‌آید که مقدار و شدت آنها کمتر است.

چرا زلزله بوجود می‌آید؟ 
به درستی مشخص نیست که چرا زلزله بوجود می‌آید، اما همانطور که قبلا اشاره شد تجمع انر‍ژی در درون زمین از یک طرف و  افزایش نیروی زیاد در درون زمین و عدم تحکمل طبقات زمین برای نگهداری این انرژی از طرف دیگر موجب شکسته شدن زمین در بعضی نقاط آن شده و انرژی از محل آن آزاد می شود. این شکستگی که اکثرا با جابجایی زمین اتفاق می‌افتد باعث خطرات و ایجاد لرزش زمین می‌شود که به آن زلزله گفته می‌شود.

اما این انرژی از کجا می آید؟ برخی معتقدند که زمین از ورقه‌هایی تشکیل شده است که این ورقه‌ها با صفحاتی که در کنار هم قرار دارند به یکدیگر فشار وارد کرده و باعث می‌شوند که ورقه‌هایی که دارای وزن کمتری هستند به داخل زمین فرو روند (این پدیده در اصطلاح علمی فرو رانش صفحات گفته می‌شود). همچنین ممکن است که ورقه‌ها در کنار یکدیگر به هم فشرده شوند. در اثر فرو رانش و پایین رفتن صفحه به درون زمین و به دلیل افزایش فشار و دمای طبقات درونی ، ورقه شروع به گرم شدن و ذوب شدن می‌کند و مواد مذاب حاصله سبک شده و مجددا به سمت بالا حرکت کرده و فشاری را به طبقات مجاور وارد می‌کند.

ترکیب این نیروها در درون زمین باعث ایجاد یک حالت عدم تعادل انرژی می‌شود، این وضعیت تا زمانی که طبقات فوقانی و سطحی زمین تحمل مقاومت در برابر آن را داشته باشند حفظ می‌گردد. اما زمانی که سنگها دیگر تحمل این فشارها را نداشته باشند، انرژی به یکباره آزاد می‌گردد و زلزله بوجود می‌آید. البته این بدان مفهوم نیست که تمامی زلزله‌ها بدین طریق ایجاد می‌شوند، بلکه می‌توان گفت بخش اصلی زمین لرزه‌ها ، با این فرضیه قابل توجیه است.

رابطه گسل با زلزله 
رابطه گسل - زلزله دو طرفه می‌باشد. یعنی وجود گسلهای فراوان در یک منطقه سبب بروز زلزله می‌گردد. این زلزله به نوبه  خود سبب ایجاد گسل جدیدی گردیده و نتیجتا تعداد شکستگیها زیادتر شده و به این ترتیب قابلیت لزره خیزی منطقه افزایش می‌یابد.

نحوه آزاد شدن انرژی زلزله 
ممکن است یک زلزله به همراه خود پیش لرزه و پس لرزه‌هایی داشته باشد، که این دو قبل و بعد از زلزله اصلی ممکن است وقوع یابند، به عبارتی دیگر این موضوع به نحوه آزاد شدن انرژی زلزله بستگی دارد. بطوری که انرژی زلزله بصورتهای زیر آزاد  می‌گردند:

پیش لرزه 
گاهی اوقات از بروز زلزله اصلی ، یکسری زلزله‌هایی با بزرگی کمتر از زلزله اصلی به وقوع می‌پیوندند که معمولا فراوانی آنها با  نزدیک شدن به زمان وقوع لرزش اصلی ، افزایش می‌یابد.

لرزش اصلی 
همان زلزله اصلی بوده که بواسطه آن اکثر انرژی ذخیره شده در سنگها یکباره آزاد می‌گردد و چنانچه داده‌های مربوط به یکزلزله بزرگ غیر دستگاهی باشد مهلرزه نامیده می‌شود.

پس لرزه 
زلزله‌های خفیفتری که غالبا پس از لرزش اصلی ، از حوالی کانون زلزله اصلی منشأ می‌گیرند، را پس لرزه می‌گویند. پس لرزه‌ها می‌توانند حتی تا سالها پس از وقوع زلزله‌های اصلی نیز به طول انجامد.

دسته لرزه 
مجموعه‌ای از تعداد زیادی زلزله که در یک منطقه محدود در مقطع زمانی در حد هفته تا چند ماه به وقوع می‌پیوندد. دسته  لرزه‌ها غالبا در نواحی آتشفشانی دیده می‌شوند.

ریز لرزه 
زلزله‌های ضعیفی هستند که بزرگی آنها 3 ریشتر و یا کمتر از 3 بوده و غالبا افزایش ناگهانی و نامنظم آنها نشانه قریب الوقوع بودن مهلرزه یا زلزله اصلی می‌باشند. 


تعداد کل صفحات: 9 1 2 3 4 5 6 7 ...